Het zorgverzekeringsstelsel in Nederland staat niet stil. Elk jaar bekijkt het Zorginstituut wat er wel of niet in het basispakket hoort, het kabinet stelt het eigen risico bij en de premies van de individuele verzekeraars worden in november bekendgemaakt. Voor 2026 zijn een aantal veranderingen interessant genoeg om voor de gemiddelde Nederlander even op een rij te zetten.
Het eigen risico
Het verplicht eigen risico voor 2026 is door het kabinet vastgesteld op €405. Dat is een bevriezing ten opzichte van 2025 — de motie om het verder te verlagen tot €385 heeft de eindstreep niet gehaald. Wat dat in de praktijk betekent: de eerste €405 aan zorg die onder het basispakket valt (en buiten de uitzonderingen, zoals huisarts en verloskunde) betaal je zelf, voordat je verzekeraar gaat uitkeren.
Je kunt nog steeds kiezen voor een vrijwillig verhoogd eigen risico, oplopend tot €885. De maandelijkse premiekorting daarvoor is bij de meeste verzekeraars rond de €18–€22 per maand. Of die korting voor jou loont, hangt af van hoe vaak je verwacht zorg af te nemen. Daar schreef ik een apart artikel over.
Wijzigingen in het basispakket
In 2026 zijn een paar dingen toegevoegd aan en weggehaald uit het basispakket:
- Toegevoegd: uitgebreidere vergoeding voor diëtetiek bij chronische aandoeningen (van 3 uur naar 4 uur per jaar).
- Toegevoegd: een grotere lijst aan medicijnen voor zeldzame ziekten, na een eerdere afspraak met het Zorginstituut.
- Niet toegevoegd: fysiotherapie blijft buiten het basispakket voor niet-chronische klachten. Hier verandert in 2026 niets aan.
- Aangescherpt: voor een aantal kostbare specialistische medicijnen geldt vanaf 2026 een verplichte 'lock-in' bij één verzekeraar voor een jaar.
GGZ-vergoedingen
De GGZ (geestelijke gezondheidszorg) is het meest besproken onderwerp dit jaar. Vanaf 1 januari 2026 wordt de duur van de basis-GGZ trajecten verkort van 12 maanden naar maximaal 9 maanden voor mildere problematiek. Voor ernstigere problematiek (specialistische GGZ) blijft de duur ongewijzigd, maar geldt een strengere verwijsregel: je hebt een specifieke verwijsbrief nodig van een GZ-psycholoog of de huisarts, met een SCID-V indicatie.
De achterliggende reden: het aantal wachtlijsten loopt op en het kabinet probeert via deze maatregelen de doorstroming te verbeteren. Of dat werkt is voor 2027 een open vraag.
Aanvullende verzekering: minder of meer?
Wat in de cijfers van verzekeraars opvalt: het aantal mensen met een aanvullende verzekering loopt al een paar jaar terug. In 2026 staat het op ongeveer 79% van de verzekerden (was 88% in 2018). De reden: aanvullende verzekeringen worden door verzekeraars steeds creatiever ingedeeld, en consumenten worden kritischer of de vergoeding (die vaak beperkt is) opweegt tegen de premie.
Een paar vuistregels:
- Tandartsverzekering: voor wie alleen jaarlijkse controle doet niet rendabel. Voor wie verwacht een grote behandeling (kroon, brug) te krijgen wel.
- Fysiotherapie aanvullend: alleen rendabel als je verwacht meer dan 6–8 behandelingen per jaar nodig te hebben.
- Anticonceptie: voor vrouwen onder 21 is dit al in het basispakket inbegrepen.
- Alternatieve geneeswijzen: kijk goed welke therapeuten zijn aangesloten — de lijst is bij elke verzekeraar anders.
Overstappen: het tijdvenster
De overstapperiode loopt van half november (zodra de premies bekend zijn) tot 31 december. Je opzegging moet vóór 31 december binnen zijn; je nieuwe verzekering moet vóór 1 februari afgesloten zijn. Veel mensen denken dat ze al in november moeten beslissen — dat hoeft niet. Sterker nog, sommige verzekeraars houden tot in december een aantrekkelijk welkomstkorting open om laatkomers binnen te halen.
"Een belangrijke valkuil: lopende behandelingen lopen niet automatisch door bij een nieuwe verzekeraar. Vooral bij GGZ-trajecten kan dat tot weken vertraging leiden."
Welke verzekeraar past?
Voor wie weinig zorg afneemt: kies op prijs en een lage basispolis. Voor wie regelmatig zorg afneemt: kijk naar het netwerk (sommige verzekeraars hebben afspraken met specifieke ziekenhuizen) en de wachttijden voor je behandeltype. Voor wie chronische zorg nodig heeft: vergelijk grondig op de aanvullende voorwaarden en eventueel de polisclausules over zorg in het buitenland.
Slot
Het zorgverzekeringsstelsel in 2026 is, ondanks alle politieke discussies van de laatste jaren, in zijn kern nog hetzelfde gebleven. De wijzigingen zitten in details: eigen risico bevroren, basispakket licht uitgebreid, GGZ-trajecten verkort. Wie zonder veel tijd te besteden de overstap wil maken, doet er goed aan om begin december een uurtje uit te trekken voor de vergelijking — niet langer.